Kawa i zdrowie

Wytyczne dot. ilości spożywanej kofeiny

W 2015 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) opublikował opinię naukową dot. bezpieczeństwa spożywania kofeiny, według której spożycie do 400 mg kofeiny dziennie z jakiegokolwiek źródła i pojedyncze spożycie dawki 200 mg nie są zagrożeniem dla bezpieczeństwa dorosłych w przypadku ogółu ludności.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności zasugerował także, że pojedyncze dawki 100 mg kofeiny mogą zwiększyć latencję snu i skrócić długość trwania snu w przypadku niektórych dorosłych,  szczególnie jeśli do spożycia dojdzie niedługo przed zaśnięciem.

W 1983 roku unijny Komitet Naukowy ds. Żywności (SCF) w swoim raporcie zatytułowanym ‘Raport Komitetu Naukowego ds. Żywności dot. kofeiny’, rozważał wpływ kofeiny na zdrowie osób, które ją spożywają7. Wnioski z raportu wskazywały, że nie było żadnego powodu aby uznać, iż kofeina spożywania przez ludzi w sposób umiarkowany może mieć działanie rakotwórcze lub mutagenne. Przeanalizowane dane nie wskazywały również na żadne skutki teratogenne u ludzi, szkodliwy wpływ na funkcje reprodukcyjne czy też związek pomiędzy spożyciem kofeiny i powikłaniami ciążowymi.

Od dawna wiadomym jest, że kobiety w ciąży powinny spożywać kofeinę z umiarem. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w swojej opinii naukowej dot. kofeiny radzi, aby kobiety ciężarne i karmiące piersią zmniejszyły spożycie kofeiny do 200 mg dziennie, niezależnie od źródła, z którego ta substancja pochodzi. Inne publikacje podają natomiast dla kobiet w ciąży rekomendowaną maksymalną ilość kofeiny wynoszącą 300 mg.

Więcej informacji dot. spożycia kofeiny w czasie ciąży można znaleźć tutaj.

W ostatnich latach wyrażono pewne obawy dotyczące spożycia kofeiny przez dzieci i młodzież, szczególnie w formie ‘napojów energetycznych’, które mogą zawierać także inne składniki mające wpływ na zdrowie. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności w swojej opinii naukowej dot. kofeiny zasugerował, że wytyczną do obliczenia ilości kofeiny, która nie zagraża zdrowiu dzieci i nastolatków, jest spożycie 3 mg/kg masy ciała dziennie.

W Wielkiej Brytanii spożycie kofeiny przez dzieci (5-10 lat) wynosiło 12 mg/ dziennie u dzieci w wieku 7 lat i 24 mg u dzieci w wieku 10 lat. Pięćdziesiąt cztery procent spożywanej kofeiny pochodziło z napojów niealkoholowych, 8% z herbaty i 38% z żywności i napojów zawierających czekoladę. Nie odnotowano spożycia kofeiny poprzez picie kawy11. Badanie przeprowadzone w USA wskazało, że większość kofeiny spożywanej przez dzieci i młodzież pochodzi z innych napojów zawierających kofeinę, takich jak napoje ‘energetyczne’12.

Skutki spożywania nadmiernej ilości kofeiny

Podobnie jak w przypadku innych składników naszej codziennej diety, nadużycie może prowadzić u niektórych osób do niepożądanych skutków ubocznych. Większość ludzi konsumuje jedzenie i spożywa napoje w takich ilościach, jakie im odpowiadają, zatem nie występują żadne skutki uboczne. Jednakże osoby, które nie kontrolują spożycia kofeiny, mogą doświadczyć uczucia lęku, nadaktywności, nerwowości i zaburzeń snu.

Kofeina pogarsza jakość snu, szczególnie organizację czasową snu wolnofalowego i fazy REM13. Skutki te mogą być regulowane przez indywidualne różnice w ekspresji genu kodującego receptor adenozyny A2A 14,15.  Zauważono również, że kofeina może wpływać na zwiększenie uczucia niepokoju u niektórych osób, a taki skutek uboczny może być także związany z innym polimorfizmem genu kodującego receptor A2A 16.  Jednakże wzmożone uczucie niepokoju nie ma znacznego wpływu na spożycie kofeiny, częściowo ze względu na to, że ludzie zazwyczaj tolerują ten skutek uboczny17. Negatywne skutki związane ze spożywaniem nadmiernej ilości kofeiny zazwyczaj są krótkotrwałe, jeśli dana osoba znów  zacznie regularnie spożywać kofeinę. Wiadomym jest, że skutki te dotykają niektórych ludzi bardziej niż innych.

W większości przypadków skutki spożywania kofeiny są wykorzystywane świadomie lub nieświadomie w celu kontrolowania nastroju, a wybór kawy / kofeiny zależny jest od związku pomiędzy nastrojem przed spożyciem napoju i oczekiwanymi skutkami, oszacowanymi na podstawie zawartości kofeiny w napoju,18,19 co powoduje, że większość osób spożywa kofeinę w sposób umiarkowany i kontrolowany przez nich samych.